In de praktijk is trustless minder een absolute staat dan een spectrum. Een traditionele bank vereist dat klanten hun geld en gegevens aan één instelling toevertrouwen; een publieke blockchain spreidt dat vertrouwen juist over duizenden onafhankelijk beheerde nodes, die elk open-source software draaien en elke transactie tegen dezelfde gedeelde regels controleren. Geen enkele miner, validator of node-operator kan de geschiedenis herschrijven of een frauduleuze overboeking goedkeuren zonder dat de rest van het netwerk dit afwijst, waardoor gebruikers rechtstreeks met elkaar en met code interacteren in plaats van via een poortwachter.
Deze eigenschap ligt aan de basis van de meeste kernfunctionaliteiten van crypto. Bitcoin laat vreemden onderling betalingen afwikkelen zonder bank, en smart contracts laten twee partijen een overeenkomst, een swap, een lening of een escrow precies uitvoeren zoals gecodeerd, zonder dat een tegenpartij zich achteraf kan terugtrekken of de voorwaarden kan wijzigen. Samen met permissionless toegang zorgt dit ervoor dat iedereen een applicatie kan bouwen of gebruiken zonder toestemming te vragen.
Onderzoekers en ontwikkelaars geven steeds vaker de voorkeur aan de preciezere term "trust minimized", omdat er altijd wat restvertrouwen overblijft: in de correctheid van de onderliggende cryptografie, in de afwezigheid van kritieke bugs in de code, en in voldoende onafhankelijke deelnemers die de software eerlijk draaien. Ethereum-medeoprichter Vitalik Buterin stelt dat naarmate protocollen complexer worden, het begrip verschuift naar een kleine groep specialisten, waardoor er stilletjes weer vertrouwen wordt geïntroduceerd, ook als de code zelf open en verifieerbaar blijft.