Een zk-Rollup werkt door de uitvoering over te dragen aan een off-chain operator, een sequencer, die honderden of duizenden transacties verzamelt, uitvoert en samenperst tot één batch. In plaats van de basislaag dat werk opnieuw te laten doen, genereert de sequencer een beknopt zero-knowledge proof dat bevestigt dat de nieuwe status correct volgt uit de oude volgens de regels van het netwerk. Een smart contract op de onderliggende Ethereum-laag controleert dat bewijs in milliseconden en werkt, als het klopt, direct de officiële state root van de rollup bij.

In de praktijk worden twee families van bewijssystemen gebruikt: SNARK-gebaseerde systemen (zkSync Era, Polygon zkEVM, Scroll, Linea), die compact zijn maar historisch een trusted setup nodig hadden, en STARK-gebaseerde systemen (Starknet), die groter zijn maar geen trusted setup vereisen en gebruikmaken van hash-gebaseerde, post-quantum-bestendige cryptografie.

Omdat correctheid wiskundig wordt bewezen in plaats van aangenomen en later betwist, slaan zk-Rollups de ongeveer een week durende opnameperiode over die Optimistic Rollups opleggen, wat gebruikers snellere, cryptografisch definitieve afwikkeling geeft. De keerzijde is technische complexiteit: het genereren van bewijzen is rekenkundig zwaar, en de meeste zk-Rollups leunen nog op een klein aantal gecentraliseerde provers en sequencers, waardoor gebruikers voor censuurbestendigheid en uptime op deze operators moeten vertrouwen, ook al kunnen zij geen ongeldige status vervalsen.

Sinds de EIP-4844-upgrade van Ethereum goedkopere blob-opslag voor rollup-data introduceerde, zijn de transactiekosten op grote zk-Rollups gedaald tot fracties van een cent voor eenvoudige overboekingen, waardoor ze een praktische standaard zijn geworden voor alledaagse DeFi- en betaalactiviteiten.

Gerelateerde Artikelen