Wat is Bitcoin?

Bitcoin is de eerste werkende cryptocurrency. Bitcoin bestaat uit twee ‘hoofdonderdelen’: enerzijds de munt zelf (het betaalmiddel) en anderzijds de onderliggende technologie van het Bitcoin-netwerk, de ‘blockchain‘. Met Bitcoin kunnen betalingen worden gedaan zonder tussenpersonen zoals banken of creditcardmaatschappijen. De controle op het aantal beschikbare Bitcoins en op de geldigheid van transacties verloopt automatisch via de blockchain.

Zogeheten ‘miners’ lossen zeer complexe berekeningen op van meerdere gecombineerde Bitcoin-transacties. De eerste miner die de puzzel oplost, maakt het volgende block in de blockchain aan. Elk nieuw block bevat een beloning van 3,125 Bitcoin (na de halving van april 2024), aangevuld met de betaalde fees van alle bevestigde transacties. Dit is de eerste bevestiging van een transactie. Met elk nieuw block wordt het vorige block opnieuw bevestigd, omdat elk nieuw block voortbouwt op het vorige. Een crypto-exchange vereist vaak minimaal zes bevestigingen voordat een storting wordt geaccepteerd.

De geschiedenis van Bitcoin

Bitcoin werd in 2008 uitgevonden door een softwareontwikkelaar genaamd Satoshi Nakamoto. Wie Satoshi Nakamoto werkelijk is en of dit zijn of haar echte naam is, is tot op heden onbekend. Er zijn mensen die e-mailcontact met hem of haar hebben gehad, maar dat is altijd anoniem gebleven. Het laatst bekende contact met Satoshi Nakamoto was enkele jaren geleden.

Bitcoin is uitgevonden door het gebrek aan vertrouwen in banken.

Banken hebben grote invloed op de wereld en kunnen het monetaire systeem beïnvloeden door geld bij te drukken (centrale banken). Ook ‘gewone’ banken brengen extra geld in omloop via fractional-reserve banking. Daarnaast moeten we vertrouwen op een derde partij om ons geld te bewaren, over te boeken en uit te betalen. Met Bitcoin wordt deze situatie opgelost: in essentie krijg je de mogelijkheid om je eigen bank te zijn.

Belangrijke mijlpalen in de geschiedenis van Bitcoin

Sinds zijn ontstaan heeft Bitcoin verschillende historische mijlpalen bereikt. In 2021 werd El Salvador het eerste land ter wereld dat Bitcoin als wettig betaalmiddel invoerde, waardoor inwoners belastingen kunnen betalen en schulden kunnen vereffenen met de cryptocurrency. In datzelfde jaar werd de Taproot-upgrade geactiveerd, die de privacy-eigenschappen van Bitcoin verbeterde en complexere smart-contractfunctionaliteit mogelijk maakte.

In januari 2024 keurde de Amerikaanse Securities and Exchange Commission de eerste spot-Bitcoin-ETF’s goed, waardoor reguliere beleggers via traditionele brokeraccounts blootstelling aan Bitcoin kunnen krijgen. Dit betekende een belangrijke stap richting institutionele acceptatie en bracht miljarden dollars aan nieuwe investeringen naar de markt.

De koershistorie van Bitcoin weerspiegelt de groeiende adoptie. Van slechts enkele dollarcenten in de begintijd doorbrak Bitcoin eind 2024 voor het eerst de $100.000 en heeft sindsdien nieuwe records gevestigd, waarmee de munt zijn positie als wereldwijde activaklasse heeft verstevigd.

Toepassingen van Bitcoin

Bitcoin wordt gebruikt als betaalmiddel en is uitgegroeid tot een soort reservemunt voor de bredere cryptomarkt, vergelijkbaar met de rol die de Amerikaanse dollar speelt in het mondiale financiële systeem. Transacties op het Bitcoin-hoofdnetwerk kunnen duur worden in vergelijking met andere cryptocurrencies, vooral wanneer er veel transacties tegelijk plaatsvinden. De prijs die aan miners betaald moet worden, kan in drukke periodes flink oplopen (bekijk bijvoorbeeld de actuele fees).

De uitvinding van het Bitcoin-netwerk was ook het startpunt voor veel andere projecten op basis van blockchain.

Het Lightning Network

Om de schaalbaarheidsproblemen van Bitcoin aan te pakken, werd het Lightning Network ontwikkeld als ‘layer 2’-oplossing bovenop de Bitcoin-blockchain. Het Lightning Network maakt vrijwel directe transacties met extreem lage fees mogelijk door betaalkanalen tussen gebruikers op te zetten. Alleen het openen en sluiten van deze kanalen wordt op de hoofdblockchain vastgelegd, terwijl er tussendoor duizenden transacties off-chain kunnen plaatsvinden.

Deze technologie maakt Bitcoin praktisch voor dagelijkse aankopen, zoals het kopen van koffie of het betalen voor kleine diensten. Landen als El Salvador hebben Lightning-betalingen geïntegreerd in hun nationale Bitcoin-infrastructuur en laten daarmee de praktische bruikbaarheid zien.

Ordinals en Bitcoin NFT’s

In 2023 ontstond er via het Ordinals-protocol een nieuwe toepassing voor Bitcoin. Deze innovatie maakt het mogelijk om data zoals afbeeldingen, tekst en andere media direct op individuele satoshis (de kleinste eenheid van Bitcoin) vast te leggen. Deze inscripties hebben een nieuwe markt gecreëerd voor Bitcoin-native NFT’s en digitale verzamelobjecten, en hebben binnen de community discussie aangewakkerd over het beoogde gebruik van Bitcoins blockruimte.

Institutionele adoptie

Bitcoin is allang geen experiment meer onder cryptografieliefhebbers. Grote bedrijven houden tegenwoordig Bitcoin op hun balans aan als treasury-reserve. Bedrijven zoals Strategy (voorheen MicroStrategy) hebben tientallen miljarden dollars aan Bitcoin opgebouwd, omdat ze de munt zien als bescherming tegen inflatie en de uitholling van fiatvaluta.

Traditionele financiële instellingen zoals BlackRock, Fidelity en talloze banken bieden hun klanten inmiddels Bitcoin-gerelateerde producten en diensten. Deze betrokkenheid heeft gezorgd voor meer liquiditeit, regelgevende duidelijkheid en geloofwaardigheid in de mainstream Bitcoin-markt.

Het Bitcoin-protocol

Het Bitcoin-netwerk maakt gebruik van het proof of work-protocol.

De halving en het maximale aanbod van 21 miljoen

Het monetaire beleid van Bitcoin ligt vast in code. Er zullen ooit slechts 21 miljoen Bitcoin bestaan en nieuwe munten komen in omloop in een tempo dat ongeveer elke vier jaar wordt gehalveerd. Deze gebeurtenis staat bekend als ‘de halving’.

De block reward begon in 2009 op 50 BTC en is bij elke halving gehalveerd: naar 25 BTC in 2012, 12,5 BTC in 2016, 6,25 BTC in 2020 en 3,125 BTC na de halving van april 2024. De volgende halving, rond 2028, verlaagt de beloning naar 1,5625 BTC.

Deze krimpende uitgifte, in combinatie met het absolute aanbodplafond, is een van de belangrijkste redenen waarom Bitcoin vaak met goud wordt vergeleken. Op termijn neemt de beloning uit nieuw uitgegeven munten af richting nul, en zal het netwerk steeds meer leunen op transactiefees om miners te compenseren.

Energieverbruik en milieu-impact

Bitcoin-mining vereist aanzienlijke rekenkracht, en dat vertaalt zich naar fors energieverbruik. Daarmee is de milieu-impact een van de meest besproken onderwerpen rond Bitcoin geworden. Critici stellen dat het energieverbruik verspilling is, terwijl voorstanders erop wijzen dat een steeds groter deel van de Bitcoin-mining gebruikmaakt van hernieuwbare energiebronnen.

Sommige mining-operaties hebben zich gevestigd in de buurt van waterkrachtcentrales, zonneparken of in regio’s met overcapaciteit aan energie. Andere vangen geflaard aardgas op dat anders verloren zou gaan. De Bitcoin-mining-industrie blijft in ontwikkeling en werkt voortdurend aan een betere energie-efficiëntie en een kleinere milieuvoetafdruk.

Het regulatoir landschap

De regelgeving rond Bitcoin verschilt aanzienlijk per land. Sommige landen omarmen Bitcoin met een duidelijk regelgevend kader, terwijl andere beperkingen of een volledig verbod opleggen. In de Verenigde Staten wordt Bitcoin voor fiscale doeleinden als bezit behandeld en gereguleerd door meerdere instanties. De Europese Unie heeft uitgebreide cryptoregelgeving doorgevoerd via het MiCA-raamwerk.

Het is belangrijk om de regelgeving in jouw rechtsgebied te begrijpen voordat je Bitcoin koopt of gebruikt. Belastingverplichtingen, meldplichten en juridische bescherming kunnen flink verschillen, afhankelijk van waar je woont.

Bitcoin-dominantie

Bitcoin blijft de grootste cryptocurrency naar marktkapitalisatie en is doorgaans goed voor ongeveer de helft van de totale waarde van de cryptomarkt. Deze maatstaf, bekend als ‘Bitcoin-dominantie’, schommelt op basis van marktomstandigheden en de prestaties van alternatieve cryptocurrencies.

Veel beleggers kijken anders naar Bitcoin dan naar andere cryptocurrencies. Door zijn voorsprong als eerste cryptocurrency, het bewezen veiligheidsspoor, het vaste aanbod van 21 miljoen munten en zijn gedecentraliseerde karakter, heeft Bitcoin de reputatie van ‘digitaal goud’ opgebouwd: een waardeopslag, en niet alleen een betaalmiddel.

Kun je een deel van een Bitcoin kopen?

In het begin was een Bitcoin slechts enkele dollars waard. Inmiddels kost één Bitcoin tienduizenden tot zelfs meer dan honderdduizend dollar. Voor veel mensen is het daardoor niet meer financieel haalbaar om een hele Bitcoin te kopen. Gelukkig is dat ook niet nodig.

Een Bitcoin kan, net als gewone valuta, in stukken worden opgedeeld. Maar het gaat veel verder dan de kleinste eenheid van een dollar, één cent ($0,01). Bitcoin maakt veel kleinere onderverdelingen mogelijk.

De kleinste hoeveelheid is 0,00000001 BTC, oftewel acht decimalen. Deze eenheid heet een Satoshi, vernoemd naar de bedenker van Bitcoin. Bij een koers van $100.000 per Bitcoin is één Satoshi $0,001 waard. Met het Lightning Network is het zelfs mogelijk om in millisatoshis te transacteren voor micropayments.

Daarmee is Bitcoin nu en in de toekomst zeer geschikt als betaalmiddel. De hoge transactiekosten op de hoofdketen blijven een aandachtspunt voor kleine aankopen, maar het Lightning Network heeft dit probleem grotendeels opgelost voor alledaagse transacties.

Waar kun je Bitcoin kopen?

Voordat je Bitcoin kunt kopen, heb je eerst een plek (adres) nodig waar je Bitcoin kunt bewaren. Dit kan op een handelsplatform (exchange) of in een wallet die volledig onder je eigen beheer staat, mits je toegang hebt tot de private keys.

Je kunt op verschillende manieren een wallet aanmaken:

• Op een crypto-exchange (Binance, Kraken, etc.)
• Door een software wallet op je computer of telefoon te installeren
• Door een hardware wallet aan te schaffen bij Trezor, Ledger of een andere fabrikant
• Met een online wallet-dienst

Voor maximale veiligheid en daadwerkelijk eigenaarschap van je Bitcoin is een hardware wallet of een self-custody software wallet, waarbij je zelf de private keys beheert, aan te raden. Onthoud het gezegde in crypto: “Not your keys, not your coins.”

Nu je een plek hebt om Bitcoin te bewaren, kun je beginnen met kopen. Je kunt Bitcoin op verschillende plekken aanschaffen:

• Op een crypto-exchange
• Bij een online wisseldienst (geld omzetten naar Bitcoin, of altcoin naar Bitcoin)
• Met een Bitcoin-pinautomaat
• Via een Bitcoin-ETF in je beleggingsrekening (voor blootstelling aan Bitcoin zonder de munt zelf te bezitten)