Naast het simpelweg toevoegen van blocks dient mining twee doelen tegelijk: het creëert nieuwe coins volgens een vast uitgifteschema, en het beveiligt het netwerk door het rekenkundig kostbaar te maken om de geschiedenis te herschrijven. Miners strijden om een numerieke waarde te vinden, een nonce, die een block hash oplevert onder een doelwaarde die door de difficulty van het netwerk wordt bepaald. Wie deze als eerste vindt, verspreidt het block, waarna andere nodes het verifiëren voordat het als nieuwe top van de chain wordt geaccepteerd.
Dit systeem, bekend als Proof of Work, koppelt de invloed van een miner rechtstreeks aan de rekenkracht, oftewel hash rate, die hij bijdraagt. De difficulty wordt periodiek aangepast zodat blocks in een ongeveer constant tempo blijven verschijnen, ook als de totale hash rate van het netwerk stijgt of daalt. Succesvolle miners verdienen een block reward bestaande uit nieuw geslagen coins plus de transactiekosten in dat block, wat hen een directe financiële prikkel geeft om eerlijk te blijven meedoen.
Bij netwerken zoals Bitcoin wordt de block reward op een vast interval gehalveerd, een gebeurtenis genaamd een halving, die de uitgifte van nieuwe coins geleidelijk terugbrengt richting een harde maximale voorraad. Mining is geëvolueerd van gewone CPU's en GPU's naar speciaal gebouwde machines die geoptimaliseerd zijn voor één specifiek hashing-algoritme, aangezien gespecialiseerde hardware veel meer pogingen per seconde uitvoert dan generieke chips. Naarmate individueel minen minder winstgevend werd, sloten veel deelnemers zich aan bij pools die hash power bundelen en rewards verdelen. Het hoge stroomverbruik van mining blijft een veelbesproken onderwerp, waarbij de sector steeds vaker meldt dat een aanzienlijk deel van de energie afkomstig is uit hernieuwbare bronnen, waaronder waterkracht en kernenergie.