Crypto Overzicht in Irak

Regelgevingsgegevens zijn uitsluitend bedoeld ter informatie en weerspiegelen mogelijk niet de meest recente juridische ontwikkelingen. Raadpleeg altijd gekwalificeerde professionals voordat u beslissingen neemt.

De Republiek Irak voert een van de meest restrictieve cryptovaluta-regimes in het Midden-Oosten en Noord-Afrika. De Centrale Bank van Irak (CBI / Al-Bank al-Markazi al-Iraqi) verbiedt alle onder toezicht staande instellingen al sinds 2017 om te handelen in virtuele activa. Dit verbod is formeel vastgelegd via Circulaire Nr. 125/5/9 in 2021 en wordt gehandhaafd via zowel federale als regionale maatregelen van de Koerdische Regionale Regering. De koers van Irak op regelgevingsgebied is gericht op strakkere financiële surveillance en een staatsgeleide digitale dinar, niet op enige openstelling van de markt voor private virtuele activa.

Juridische classificatie en regelgevend kader

Status van cryptovaluta

Cryptovaluta worden in Irak niet erkend als wettig betaalmiddel en op crypto luidende contracten zijn niet afdwingbaar. De CBI vaardigde in 2017 een formeel verbod uit en legde dit vast in Circulaire Nr. 125/5/9 van 22 november 2021. Deze circulaire verbiedt onder toezicht staande financiële instellingen, waaronder banken, niet-bancaire financiële tussenpersonen en aanbieders van elektronische betaaldiensten, om transacties in virtuele activa uit te voeren. De circulaire verbiedt tevens het gebruik van betaalpassen en e-wallets voor crypto. Een richtlijn van 26 maart 2022 bracht het standpunt in lijn met de FATF-aanbevelingen inzake risico’s van virtuele activa, en in december 2024 bevestigde de CBI publiekelijk dat zij geen vergunningen verleent aan bedrijven die in cryptovaluta handelen.

Irak heeft geen lex specialis die cryptovaluta voor particulieren strafbaar stelt. De CBI beroept zich in plaats daarvan op Artikel 36 van AML- en CTF-wet Nr. 39 van 2015 om activiteiten met virtuele activa binnen het formele financiële systeem te bestraffen; dergelijke transacties worden aangemerkt als basisdelict voor witwassen of terrorismefinanciering. Peer-to-peer-activiteit door particulieren bevindt zich in een juridische grijze zone: informeel gedoogd, maar volledig onbeschermd en op elk moment vatbaar voor handhaving.

Fiscale behandeling

De General Commission for Taxes heeft geen crypto-specifieke richtlijnen uitgevaardigd. Omdat virtuele activa op grond van het Iraakse recht niet worden erkend als eigendom of valuta, bestaat er geen formele fiscale behandeling voor deze activa. Bij afwezigheid van specifieke regels gelden de algemene regels: progressieve inkomstenbelasting voor particulieren tot 15%, vennootschapsbelasting van 15% (35% voor olie en gas) en vermogenswinsten belast als gewoon inkomen. Irak kent geen algemene btw. De verbodssituatie maakt fiscale planning voor crypto-bezit grotendeels academisch voor actoren in het binnenland.

Toezicht en handhaving

De Centrale Bank van Irak is de primaire autoriteit inzake virtuele activa en vaardigt bindende circulaires uit voor alle onder toezicht staande instellingen. Het Office of Combating Money Laundering and Terrorism Financing (doorgaans aangeduid als het Iraakse Meldpunt Witwassen), opgericht binnen de CBI met financiële en bestuurlijke onafhankelijkheid op grond van AML-wet Nr. 39 van 2015, fungeert als de financiële inlichtingeneenheid van het land. De eenheid ontvangt en analyseert meldingen van ongebruikelijke transacties, zendt inlichtingen door naar het Openbaar Ministerie en onderhoudt contacten met internationale organisaties, waaronder de Egmont Group. De Iraakse Securities Commission heeft geen crypto-specifiek kader gepubliceerd. In de Koerdische Regio wordt de federale handhaving aangevuld door het KRG-Ministerie van Binnenlandse Zaken en de Algemene Veiligheidsdirectie van Erbil, die in april 2025 een volledig verbod op crypto- en forextransacties in de regio aankondigde.

Ondernemingsklimaat

Relaties met banken

Iraakse banken opereren onder intensief Amerikaans-georiënteerd toezicht, volgend op een compliance-hervorming door de Federal Reserve Bank of New York die begin 2023 van kracht werd. De CBI verbood vervolgens in juli 2023 op verzoek van het Amerikaanse Ministerie van Financiën ten minste 14 Iraakse banken de toegang tot haar USD-veiling. In 2024 volgden verdere verbodsmaatregelen en een Section 311-aanwijzing als primaire witwaszorg tegen Al-Huda Bank, naast OFAC-sancties gericht tegen personen en entiteiten die ervan worden verdacht US dollars door te sluizen naar Iran-gelieerde actoren. In deze omgeving gaan Iraakse banken uiterst voorzichtig te werk en beschouwen zij elk teken van crypto-blootstelling als aanleiding tot de-risking. Correspondentbankrelaties met internationale instellingen die al te maken hebben met druk door Iran-sancties, verkleinen de praktische opties verder voor bedrijven die willen opereren op het snijvlak van digitale activa en het Iraakse bankwezen.

Ondersteuning van innovatie

Het innovatiebeleid is geconcentreerd op een staatsgeleid digitaliseringsprogramma. Vanaf 1 januari 2024 moeten alle binnenlandse commerciële transacties in Iraakse dinar worden afgewikkeld via elektronische betaalkanalen, een maatregel gericht op het terugdringen van de circulatie van US dollars en het bevorderen van financiële inclusie. De Electronic Payment Services Regulation Nr. 2 van 2024, uitgevaardigd op 29 april 2024, verving een tien jaar oude wet op elektronische betaaldiensten en introduceerde moderne vergunningseisen voor traditionele aanbieders van betaaldiensten, waaronder een minimumkapitaalvereiste van 10 miljard IQD en een haalbaarheidsstudie over een periode van drie jaar. Deze verordening betreft reguliere betaaldienstverleners, niet aanbieders van virtuele-activadiensten. De CBI publiceerde in maart 2024 ook richtlijnen voor de vergunningverlening aan digitale banken, waarbij een minimumkapitaal van 100 miljard IQD voor buitenlandse deelnemers vereist is en buitenlandse aandeelhouding wordt beperkt tot 49%. Er is geen sandbox-regeling of formeel fintech-traject voor crypto-bedrijven tot stand gebracht.

De gouverneur van de CBI bevestigde op 26 februari 2025 dat de bank een centrale bank digitale valuta (de digitale dinar) ontwikkelt. Het project bevindt zich medio 2026 nog in de onderzoeks- en infrastructuurfase; er is geen lanceringsdatum vastgesteld. Genoemde doelstellingen zijn onder meer minder afhankelijkheid van contant geld, betere AML/CFT-controleerbaarheid en verbeterde mogelijkheden voor grensoverschrijdende betalingen. De financiële inclusie is in twee jaar gegroeid van circa 20% naar 40%, met meer dan 10 miljoen prepaidkaarten in omloop.

Crypto-vergunning in Irak

Irak beschikt niet over een vergunningskader voor aanbieders van virtuele-activadiensten. Er is geen registratiemogelijkheid, geen vergunnningscategorie en geen wettelijke vrijhaven voor cryptobeurzen, bewaarders, makelaars of token-uitgevers die onshore actief zijn. Het standpunt van de CBI, publiekelijk bevestigd nog zo recent als december 2024, is dat zij geen enkele vergunning verleent aan bedrijven die actief zijn in de cryptovaluta-sector.

Huidige situatie

Het verbod heeft in de praktijk daadwerkelijk effect. Kurdcoin, dat sinds 2017 als eerste en enige binnenlandse cryptomakelaardij opereerde en de enige entiteit was die iets weg had van een vergund bedrijf, staakte alle aan- en verkoopactiviteiten op 13 november 2023 in naleving van het federale verbod. Het verbod in Erbil van april 2025 en het door de KRG opgezette comité van het Ministerie van Binnenlandse Zaken in het midden van 2025 om de sluiting van crypto- en forexbedrijven te handhaven, volgend op een gemelde investeerdersfraude van 15 miljoen dollar in de provincie Duhok, signaleren dat de handhaving op zowel federaal als regionaal niveau verder aanscherpt. De aanpak van mining in 2023 resulteerde in de inbeslagname van meer dan 5.000 mining-rigs door het hele land.

Waarom er geen kader bestaat

De bezwaren van de CBI tegen een vergunningskader voor aanbieders van virtuele-activadiensten zijn structureel van aard. Het Iraakse financiële systeem staat onder aanhoudende Amerikaanse en internationale druk om dollarafvloeiingen en AML-tekortkomingen in te dammen. Het MENAFATF Mutual Evaluation Report, gepubliceerd in 2024 (locatiebezoek augustus 2023, geactualiseerd december 2025), constateerde aanzienlijke effectiviteitsgebreken in het merendeel van de 11 directe uitkomsten; slechts een beperkt aantal werd beoordeeld als “Grotendeels Effectief” en geen enkele bereikte de hoogste categorie “Zeer Effectief” in de samengevatte overzichten. Irak staat niet op de FATF-grijze lijst, na uittreding in juni 2018 en geen herplaatsing tot de plenaire vergadering van februari 2026, maar de lage effectiviteitsscores betekenen dat toezichthouders druk voelen om handhavingskracht te tonen in plaats van te liberaliseren. De voorkeursrichting van de CBI is een staatsgeleide digitale valuta onder eigen toezicht, zodat er geen ruimte is voor een privaatrechtelijk vergunningstelsel. Koerdische religieuze uitspraken die speculatieve handel in cryptovaluta als ontoelaatbaar bestempelen, bieden aanvullende institutionele steun voor het verbod in de Koerdische Regio.

Wat marktpartijen moeten weten

Er bestaat medio 2026 geen weg naar wettelijke toestemming op federaal of regionaal niveau. Het gebruik van Iraakse bankrekeningen, betaalpassen of e-wallets in verband met crypto-activiteiten stelt de betrokken instelling bloot aan handhaving op grond van Artikel 36 van AML-wet Nr. 39 van 2015. Informele P2P-activiteit en toegang tot offshore-platforms door Iraakse ingezetenen bestaan in de praktijk, maar brengen risico op vervolging, inbeslagname van bezittingen en het ontbreken van enig consumentenrecht met zich mee. Buitenlandse operators die Iraakse gebruikers benaderen via offshore-platforms lopen regelgevingsrisico als zij een lokale aanwezigheid vestigen of een financiële relatie aangaan met onder Iraaks toezicht staande instellingen. De tendens van 2024 tot en met 2026 is er een van toenemende handhaving: extra bankverboden, de vorming van het KRG-comité en de CBI-herbevestiging van december 2024 wijzen alle dezelfde kant op. Het monitoren van cbi.iq en aml.iq op wijzigingen in Circulaire Nr. 125/5/9 is het enige betrouwbare signaal van een beleidswijziging.

Marktkenmerken

Adoptiepatronen

Crypto-activiteit bij particulieren vindt voornamelijk plaats via informele peer-to-peer-markten en offshore-platforms, aangedreven door de vraag naar grensoverschrijdende waardeoverdracht en dollarblootstelling in een omgeving van strenge valutacontroles. De vraag naar stablecoins is groot, gezien de dollaraanscherping die na 2023 intensiveerde; autoriteiten hebben gevallen aangehaald waarbij digitale betaalpassen en informele arbitragenetwerken werden gebruikt om Iraakse dinars buiten het land in US dollars om te zetten. Betrouwbare on-chain adoptiegegevens voor Irak zijn schaars, maar informeel gebruik wordt breed erkend door toezichthouders. De sluiting van Kurdcoins gereguleerde kanaal in november 2023 dreef de resterende binnenlandse vraag naar ongereguleerde P2P-constructies en offshore-arrangementen. De blootstelling aan fraude is hoog: in 2025 werd een investeerdersfraude van 15 miljoen dollar gemeld in Duhok, en duizenden Irakezen zijn geïdentificeerd als slachtoffer van crypto-oplichterij die opereert in het regelgevingsvacuüm.

Sectorale focus

Er bestaat geen binnenlandse crypto-industrie in welke gereguleerde of semi-gedoogde vorm dan ook. Er zijn medio 2026 geen erkende beurzen, bewaarders of token-uitgevers actief op de binnenlandse markt. De schorsing van Kurdcoin in november 2023 beëindigde de enige gestructureerde binnenlandse makelaardij. Mining-activiteiten gaan informeel door, ondanks de confiscatiecampagne van 2023. Het bredere technologie- en fintech-ecosysteem richt zich op de conventionele e-betaalinfrastructuur in het kader van de regelgevingsupdates van 2024, waarbij de CBI banken actief aanmoedigt te moderniseren richting digitale platforms, in plaats van zich te engageren met gedecentraliseerde activa.

Ontwikkeling van de regelgeving

Irak is lid van MENAFATF. De koers van 2023 tot en met 2026 kenmerkt zich door toenemende surveillance. Het CBDC-project voor de digitale dinar (aangekondigd februari 2025), het verplicht afwikkelen in IQD (januari 2024), de Electronic Payment Services Regulation Nr. 2 van 2024 en de handhavingsescalaties van de KRG in 2025 versterken alle een model waarbij digitale betalingen zijn toegestaan onder volledig staatsbeheer, terwijl private virtuele activa verboden blijven. Verboden voor deelname aan de USD-veiling en de Section 311-aanwijzing tegen Iraakse banken in 2023 en 2024 voegen internationale nalevingsdruk toe die een spoedige legalisering van cryptovaluta in de weg staat. Partijen moeten cbi.iq in de gaten houden voor circulareupdates en de voortgang van FATF-opvolging na het MENAFATF MER van 2024, als de vroegste signalen van een koerswijziging.