Worden privacy coins verboden in Europa?

Het korte antwoord

Privacy coins worden in Europa niet illegaal om te bezitten, maar ze worden wel van gereguleerde platforms geweerd. Vanaf 10 juli 2027 mogen in de EU vergunde beurzen en custodians geen coins meer aanbieden, bewaren of verhandelen die zijn ontworpen om transactiegegevens te verbergen. De verandering komt voort uit de Anti-Money Laundering Regulation van de Europese Unie, en delen ervan zijn al in gang gezet. Verschillende grote beurzen haalden Monero meer dan een jaar voor de deadline van de Europese markt.

Het eerlijke antwoord op “worden privacy coins verboden?” is dus tweeledig: ja op gereguleerde beurzen, nee voor persoonlijk bezit. De meeste paniek in de krantenkoppen maakt die grens onduidelijk.

Wat privacy coins precies zijn

De meeste blockchains zijn openbare grootboeken. Iedereen kan een Bitcoin-transactie volgen terwijl die van het ene adres naar het volgende gaat. Privacy coins zijn gebouwd om die zichtbaarheid te doorbreken. Ze gebruiken cryptografie om te verbergen wie wat aan wie heeft gestuurd, en hoeveel, zodat digitaal geld zich meer gedraagt als contant geld dat geen openbaar spoor achterlaat.

Voor een uitgebreidere uitleg van hoe deze activa werken, zie onze gids over wat privacy coins zijn. Dezelfde eigenschap die privacybewuste gebruikers aanspreekt, is precies wat toezichthouders zorgen baart, want de ondoorzichtigheid die een burger beschermt, kan ook de beweging van crimineel geld verhullen.

De regel achter de krantenkoppen

Het gepraat over een “verbod” gaat terug op één wet: Verordening (EU) 2024/1624, bekend als de Anti-Money Laundering Regulation, of AMLR. Het Europees Parlement nam de wet aan op 31 mei 2024, en die wordt op 10 juli 2027 in de hele unie van toepassing. In sommige berichtgeving wordt “1 juli 2027” herhaald, maar de datum die in de verordening staat is de 10e.

De AMLR vervangt een lappendeken van nationale wetten door één direct toepasbaar regelboek voor de hele unie. Een nieuwe toezichthouder, de Authority for Anti-Money Laundering (AMLA), wordt in Frankfurt opgezet om er toezicht op te houden, en die opende formeel medio 2025. De dagelijkse handhaving van de deadline van 2027 ligt eerst bij de nationale toezichthouders.

Wat Artikel 79 verbiedt

De belangrijkste bepaling is Artikel 79. Het verbiedt kredietinstellingen, financiële instellingen en aanbieders van cryptodiensten om anonieme rekeningen van welke aard dan ook aan te houden, waaronder “anonieme crypto-activarekeningen” en elke rekening die “de anonimisering of toegenomen verhulling van transacties, ook via anonimiteitsbevorderende coins” mogelijk maakt.

Voor wie de regel geldt

De formulering is bewust gekozen. Die geldt voor gereguleerde bedrijven: de vergunde beurzen, custodians en brokers die fungeren als de in- en uitstapplaatsen tussen euro’s en crypto. Het legt geen verplichtingen op aan particulieren en raakt de wallet zelf niet.

Wat “anonimiteitsbevorderende coins” betekent

De verordening definieert deze als crypto-activa die zijn gebouwd met functies die transactie-informatie anonimiseren of verhullen. Die definitie is breed genoeg om coins te omvatten die standaard privé zijn en, bij strikte lezing, coins die privacy slechts als optie aanbieden. Waar die grens precies ligt, is een van de openstaande vragen die nog wordt beantwoord.

Welke coins worden geraakt

Drie namen komen in vrijwel elke analyse terug: Monero, Zcash en Dash. Monero is het duidelijkste geval. De coin is standaard privé zonder transparante modus, waardoor een complianceteam niets heeft om te inspecteren. Analisten omschrijven het breed als zonder compliant pad op gereguleerde platforms.

Zcash en Dash bevinden zich in een grijzer gebied. Beide combineren hun privacyfuncties met een transparante modus: Zcash biedt afgeschermde en niet-afgeschermde adressen, en Dash draait transparant op zijn basisketen met een optionele mengfunctie. Of ze op gereguleerde platforms kunnen overleven via uitsluitend transparante verwerking, wordt nog uitgewerkt, en het laatste detail ligt bij technische standaarden van de European Banking Authority. Kleinere privacytokens zoals Verge, Firo en Horizen zijn al meegenomen in delistings op beurzen.

Hoe MiCA en de AMLR samenhangen

De AMLR is niet de eerste EU-regel die privacy coins raakt. MiCA, de Markets in Crypto-Assets-verordening die eind 2024 volledig van toepassing werd voor cryptobedrijven, behandelde ze al. Artikel 76(3) belet handelsplatforms om activa met een ingebouwde anonimiseringsfunctie toe te laten, tenzij houders en hun transactiegeschiedenis kunnen worden geïdentificeerd.

MiCA zette de deur op een kier, en de AMLR doet hem dicht. Waar MiCA alleen handelsplatforms beperkte in het noteren van zulke activa, breidt Artikel 79 de beperking uit naar elke gereguleerde aanbieder en naar het aanhouden van de rekeningen, niet alleen het noteren van de coins.

Wat het betekent voor beurzen en gebruikers

Voor beurzen

Vergunde aanbieders moeten privacy coins voor de deadline van 2027 uit hun aanbod halen, anders riskeren ze boetes en operationele beperkingen. Velen wachten niet op de datum. Je vindt nog steeds een breed scala aan conforme activa op MiCA-gereguleerde cryptobeurzen, maar privacy coins verdwijnen stilletjes uit hun menu’s in de hele EU.

Voor particulieren

Voor de gewone gebruiker is het praktische effect smaller dan “verboden” doet vermoeden. Je mag privacy coins nog steeds legaal bezitten en in een self-hosted wallet bewaren, en overboekingen tussen twee self-hosted wallets vallen buiten de regels. Wat verandert is de toegang: ze kopen of verkopen via een gereguleerde Europese beurs wordt moeilijk of onmogelijk, en saldo’s die op die platforms achterblijven worden doorgaans omgezet naar een ander activum of opgenomen. Crypto verplaatsen boven 1.000 euro tussen een beurs en je eigen wallet brengt ook extra identiteitscontroles met zich mee.

Het argument voor de regels

• Sluit een bekend kanaal voor het witwassen van crimineel geld, wat het verklaarde doel van de verordening is.
• Creëert één consistent regelboek voor alle lidstaten in plaats van 27 afzonderlijke nationale benaderingen.
• Houdt aanbieders van cryptodiensten aan dezelfde antiwitwasnormen die banken al volgen.
• Geeft wetshandhaving duidelijkere traceerbaarheid van geld dat via gereguleerde platforms beweegt.

De kritiek en juridische vragen

• Critici stellen dat het wetsgetrouwe mensen een digitaal equivalent van contant geld ontneemt dat hen beschermt tegen het verzamelen van gegevens en surveillance.
• Het kan privacy-coinactiviteit verschuiven naar gedecentraliseerde beurzen, atomic swaps en buitenlandse platforms in plaats van die te stoppen.
• Monero-bijdrager Riccardo Spagni en privacyvoorvechters zeggen dat het in strijd is met de Artikelen 7 en 8 van het EU-Handvest van de grondrechten, die privacy en persoonsgegevens beschermen.
• De behandeling van coins met optionele privacy zoals Zcash en Dash is nog onzeker, waardoor beurzen in het ongewisse blijven vóór de deadline.
• Juridische uitdagingen zijn aangekondigd maar nog niet ingediend, dus de regel kan na inwerkingtreding nog voor de rechter worden getoetst.

Waarom dit belangrijk is in 2026

De datum van 2027 kan dit als een ver-van-mijn-bedshow laten lijken, maar de richting staat al vast. In 2024 en 2025 haalden grote beurzen waaronder Kraken, Binance en OKX Monero van de Europese markt, met een beroep op regelgevende veranderingen, waarbij saldo’s gedwongen werden omgezet naar andere activa.

In 2026 zijn privacy coins grotendeels verdwenen van de grote gereguleerde platforms, en de openstaande vraag is hoe ver de regels reiken voor activa met optionele privacy zodra de European Banking Authority het technische detail afrondt. Voor wie financiële privacy afweegt tegen gereguleerde toegang, is het debat verre van beslecht, en het keert steeds terug naar een grotere vraag die de sector niet heeft beantwoord: of privacy en regulering echt kunnen samengaan op openbare blockchains.